Iskitler

Batılıların barbar, göçebe, yağmacı, sanatsız ve medeniyetsiz halklar olarak göstermeye can attıkları Trk halklarının esasen çok kökl bir kltr, sanat ve medeniyete sahip olduklarını; Yunanlar da dahil olmak zere çevrelerindeki halkların hemen tamamını kltrel yönden etkilediklerini, hem Ruslara hem de dnya halklarına sanat ve uygarlık adına çok şey hediye ettiklerini kaydetmesi itibarıyla Grakovun İskitler çalışması, akademik literatrde oldukça önemli bir yere sahiptir.Arkeolojik bulgularla desteklenmeyen tarih, daima eksiktir ve şphe uyandırır. Döneminin en önemli Rus arkeologlarından olan Grakov, bugn byk bir kısmı Rusya ve Ukrayna topraklarından kalan İskit kalıntılarını byk bir titizlikle inceleyerek İskit tarihini arkeolojik bulguların ışığında tutarlı bir kronolojiye oturtmaya çalışıyor. Ayrıca ilk çağlarda İskitlerle ilişkide olup da onlardan bahseden Yunanlı, Romalı ve İranlı yazarlar tarafından kaleme alınmış tarih kitaplarını, dikili taşları, devlet kayıtlarını ve hatta kil tabletleri de anlatısına dahil ederek -dnya tarihinde önemli bir yer tutsa da hala btn boyutları tam anlamıyla ortaya konamayan- İskitleri tarihin karanlık sayfalarından bugne taşıyor. Tuna kıyılarından Anadolu sahillerine, İran coğrafyasından Hindistana ve buradan Asya içlerine kadar uzanan hakimiyet sahaları dikkate alındığında; İskit tarihinin anlaşılması, Eski Dnyada vuku bulan siyasi, iktisadi, ticari ve kltrel etkileşimlerin daha iyi kavranmasını sağlayacaktır.